Δεν κάνει θόρυβο, δεν έχει σειρήνες, ούτε κόκκινα λαμπάκια. Κι όμως, κάθε φορά που «χτυπάει», κάτι μέσα σου σφίγγεται. Το Ρολόι της Αποκάλυψης δεν είναι ένα ακόμη επιστημονικό gimmick ή μια θεωρία συνωμοσίας για βραδινές κουβέντες, αλλά ενδεχομένως το πιο ανησυχητικό σύμβολο που έχει δημιουργήσει ποτέ η ανθρωπότητα για να μετρήσει… τον ίδιο της τον εαυτό.
O Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος είναι αναπόφευκτος σύμφωνα με έρευνα
Κάθε Ιανουάριο, υπό την επίβλεψη του Bulletin of the Atomic Scientists, οι δείκτες του ρολογιού μετακινούνται και αυτή η μικρή, σχεδόν τελετουργική κίνηση, λέει πολλά περισσότερα απ’ όσα θα θέλαμε να ακούσουμε. Γιατί το ρολόι αυτό δεν μετράει τον χρόνο, αλλά το πόσο κοντά βρισκόμαστε στα «Μεσάνυχτα». Δηλαδή, στο σημείο όπου τα πράγματα δεν διορθώνονται πια.
Και φέτος, τα νέα δεν ήταν καλά. Καθόλου καλά.
85 δευτερόλεπτα πριν τα μεσάνυχτα
Στις 27 Ιανουαρίου, το Bulletin ανακοίνωσε ότι το Ρολόι της Αποκάλυψης ρυθμίστηκε στα 85 δευτερόλεπτα πριν από τα μεσάνυχτα. Και πώς μεταφράζεται αυτό; Είναι η πιο επικίνδυνη ένδειξη στην ιστορία του θεσμού. Χειρότερα και απ’ ό,τι στον Ψυχρό Πόλεμο, πιο κοντά απ’ ό,τι στις πυρηνικές κρίσεις του 20ού αιώνα.
Τι είναι το ρολόι της Αποκάλυψης που δε θέλουμε να χτυπήσει τα μεσάνυχτα;
Οι λόγοι δεν είναι μυστικοί, πυρηνικές απειλές που επιστρέφουν στο τραπέζι χωρίς προσχήματα, κλιματική αλλαγή που δεν «έρχεται» αλλά είναι ήδη εδώ, και τεχνολογίες που τρέχουν πιο γρήγορα απ’ όσο μπορούμε να τις ελέγξουμε. Όχι σενάρια επιστημονικής φαντασίας, αλλά πραγματικές μεταβλητές ενός κόσμου που δείχνει όλο και λιγότερο σταθερός.
Τι πραγματικά μετράει όμως;
Το Ρολόι της Αποκάλυψης γεννήθηκε το 1947, σε μια εποχή που ο κόσμος μόλις είχε δει τι σημαίνει ατομική βόμβα στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι. Οι επιστήμονες του Προγράμματος Μανχάταν, οι ίδιοι άνθρωποι που βοήθησαν να δημιουργηθεί αυτό το όπλο, ήταν από τους πρώτους που κατάλαβαν ότι κάτι είχε αλλάξει οριστικά.
Η καλλιτέχνης Μάρτιλ Λάνγκσντορφ σχεδίασε το πρώτο εξώφυλλο του Bulletin με ένα ρολόι να πλησιάζει τα μεσάνυχτα. Μια απλή, σχεδόν κομψή εικόνα, για μια καταστροφή που δεν θα ερχόταν με θόρυβο, αλλά με συνέπεια. Αν δεν αλλάζαμε πορεία.
Το 1947, οι δείκτες ξεκίνησαν στα επτά λεπτά πριν τα μεσάνυχτα. Το 1991, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, πήγαν στα 17 λεπτά, η πιο αισιόδοξη στιγμή στην ιστορία του. Και μετά; Σιγά-σιγά, πίσω.
Το 2023 φτάσαμε στα 90 δευτερόλεπτα. Το 2024 και το 2025, ακόμη πιο κοντά.
Και άμα γίνει zombie apocalypse τι κάνουμε; Απλά τρέχουμε;
Σήμερα, το «Μεσάνυχτα» δεν σημαίνει μόνο πυρηνικό όλεθρο. Το Συμβούλιο Επιστήμης και Ασφάλειας εξετάζει ένα πολύ πιο σύνθετο τοπίο:
- Πυρηνικός κίνδυνος, σε έναν κόσμο που ξαναμιλά για εξοπλισμούς χωρίς ενοχές.
- Κλιματική αλλαγή, με επιπτώσεις που δεν είναι πια θεωρητικές.
- Αναδυόμενες τεχνολογίες, από την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι τη βιοτεχνολογία, που εξελίσσονται ταχύτερα απ’ όσο μπορούμε να θέσουμε όρια.
Δεν είναι πρόβλεψη, ούτε και προφητεία. Είναι μια ψυχρή, συλλογική εκτίμηση ανθρώπων που ξέρουν να διαβάζουν δεδομένα και όχι τίτλους.
Το Ρολόι της Αποκάλυψης δεν σου λέει ότι «τελειώσαμε». Σου λέει ότι το παιχνίδι συνεχίζεται, αλλά σε hard mode. Ότι ο πολιτισμός μας δεν είναι δεδομένος, ούτε εγγυημένος, αλλά ένα πείραμα σε εξέλιξη, που απαιτεί αυτοσυγκράτηση, συνεργασία και, πάνω απ’ όλα, επίγνωση.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ανησυχητικό απ’ όλα. Όχι ότι πλησιάζουμε τα μεσάνυχτα, αλλά ότι έχουμε αρχίσει να τα συνηθίζουμε.
