Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός έχει συνηθίσει να φιλοξενεί τις μεγάλες λέξεις της εποχής: ανάπτυξη, σταθερότητα, καινοτομία, βιωσιμότητα και όχι μόνο.
Φέτος όμως, πίσω από τις κλειστές πόρτες των συνεδριακών αιθουσών, ένα ερώτημα ακούγεται πιο επίμονα από κάθε άλλο: μπορεί το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα να συνεχίσει να λειτουργεί όταν ο πλούτος συγκεντρώνεται σε όλο και λιγότερα χέρια;
Ο Σεργκέι Μπριν της Google είναι ο τρίτος πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο
Δισεκατομμυριούχοι εναντίον υπερπλούσιων
Η ανοιχτή επιστολή που υπογράφουν σχεδόν 400 εκατομμυριούχοι και δισεκατομμυριούχοι από 24 χώρες δεν είναι απλώς μια συμβολική παρέμβαση, αλλά μια παραδοχή εκ των έσω ότι η ανισότητα έχει ξεπεράσει τα όρια της «παράπλευρης απώλειας» του καπιταλισμού και μετατρέπεται σε δομική απειλή για τη δημοκρατία, την κοινωνική συνοχή και την παγκόσμια σταθερότητα. Όταν άνθρωποι με τεράστια περιουσία δηλώνουν δημόσια ότι ο υπερβολικός πλούτος «μολύνει την πολιτική» και «αγοράζει επιρροή», το πρόβλημα παύει να είναι ιδεολογικό και γίνεται ωμά πραγματιστικό.
Η ανοιχτή επιστολή, την οποία συνυπογράφουν γνωστά πρόσωπα όπως ο ηθοποιός Μαρκ Ράφαλο, ο μουσικός Μπράιαν Ίνο και η παραγωγός και φιλάνθρωπος Άμπιγκεϊλ Ντίσνεϊ, υπογραμμίζει ότι η υπερσυγκέντρωση πλούτου διαβρώνει τη δημοκρατική λειτουργία, εντείνει τον κοινωνικό αποκλεισμό και επιδεινώνει την κλιματική κρίση.
Όπως επισημαίνεται, μια περιορισμένη ελίτ με ακραία οικονομική ισχύ έχει υπονομεύσει τις δημοκρατίες, έχει ασκήσει ασφυκτικό έλεγχο στις κυβερνήσεις, έχει περιορίσει την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και έχει επιβάλει την επιρροή της στην τεχνολογία και την καινοτομία, οδηγώντας σε βαθύτερη φτώχεια, κοινωνικές ανισότητες και ταχύτερη περιβαλλοντική κατάρρευση. Την ίδια στιγμή, αξίες και αγαθά που θεωρούνται κοινά και πολύτιμα για όλους θυσιάζονται προκειμένου να διευρυνθεί ακόμη περισσότερο το χάσμα ισχύος ανάμεσα στους λίγους και τη μεγάλη πλειονότητα.
«Η πραγματικότητα αυτή είναι πλέον κοινή γνώση», τονίζεται στην επιστολή, «και όταν ακόμη και εκατομμυριούχοι παραδέχονται ότι ο υπερβολικός πλούτος έχει στερήσει από τους υπόλοιπους σχεδόν τα πάντα, γίνεται σαφές ότι η κοινωνία βρίσκεται επικίνδυνα κοντά σε ένα σημείο χωρίς επιστροφή».
Πώς θα χάσεις 16 δισεκατομμύρια μέσα σε μια νύχτα
Τα στοιχεία ενισχύουν την εικόνα
Ρεκόρ δισεκατομμυριούχων, εκρηκτική αύξηση περιουσιών, την ώρα που η πλειονότητα των κοινωνιών πιέζεται από ακρίβεια, επισφάλεια και υποχώρηση των δημόσιων υπηρεσιών. Το γεγονός ότι το πλουσιότερο 1% κατέχει πλούτο πολλαπλάσιο του συνολικού δημόσιου πλούτου του πλανήτη δεν είναι απλώς ανισορροπία, αλλά πολιτική και κοινωνική στρέβλωση. Και όταν αυτή η συγκέντρωση πλούτου μεταφράζεται σε άμεση επιρροή στις κυβερνήσεις, τότε η έννοια της δημοκρατικής ισότητας αδειάζει από περιεχόμενο.
Η φορολόγηση των υπερπλούσιων, ωστόσο, δεν είναι πανάκεια αλλά εργαλείο, ενδεχομένως κάτι που αποκτά νόημα μόνο αν συνδυαστεί με διαφάνεια, διεθνή συνεργασία και πραγματική πολιτική βούληση. Χωρίς αυτά, κινδυνεύει να μετατραπεί σε επικοινωνιακό άλλοθι ενός συστήματος που αρνείται να αλλάξει. Το Νταβός καλείται, για άλλη μια φορά, να αποδείξει αν είναι χώρος λύσεων ή απλώς καθρέφτης των αντιφάσεων της παγκοσμιοποιημένης ελίτ.
Freddie Figgers: Τα σκουπίδια του ενός, θησαυρός ενός άλλου
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν οι υπερπλούσιοι πρέπει να φορολογηθούν περισσότερο. Το ερώτημα είναι αν ο κόσμος μπορεί να αντέξει άλλο την αδράνεια. Και αυτή τη φορά, ακόμη και κάποιοι από τους πιο ευνοημένους του συστήματος φαίνεται να γνωρίζουν την απάντηση.
