Η ελληνική διπλωματία κάνει τη δουλειά της. Τουλάχιστον έτσι λένε όσοι τη γνωρίζουν από μέσα. Κινείται θεσμικά, προσεκτικά, με ισορροπίες, με «χαμηλούς τόνους» και με μια γλώσσα που μοιάζει να έχει μείνει σε άλλη δεκαετία. Το πρόβλημα δεν είναι αν είναι σωστή ή λάθος. Το πρόβλημα είναι ότι για την Gen Z απλώς… δεν υπάρχει.
Δεν τη μισούν. Δεν τη σχολιάζουν. Δεν την απορρίπτουν. Την αγνοούν. Και στην εποχή της υπερπληροφόρησης, η αδιαφορία είναι πολύ πιο επικίνδυνη από την αντίδραση.
Η Gen Z μεγάλωσε σε έναν κόσμο που καίγεται. Κυριολεκτικά και μεταφορικά. Πανδημίες, πόλεμοι, κλιματική κρίση, ενεργειακή αστάθεια, αλγόριθμοι που αποφασίζουν τι θα δεις και τι όχι. Δεν έχει πολυτέλεια για αφηρημένες έννοιες τύπου «γεωπολιτικό κεφάλαιο» ή «ιστορικές συμμαχίες» αν δεν συνδέονται άμεσα με την καθημερινότητά της. Και εκεί ακριβώς χάνει το παιχνίδι η διπλωματία.
Για έναν 25χρονο σήμερα, η εξωτερική πολιτική της χώρας δε μεταφράζεται αυτόματα σε κάτι χειροπιαστό. Δεν του λέει αν θα βρει δουλειά, αν θα μπορέσει να φύγει στο εξωτερικό, αν θα αντέξει να πληρώνει ενοίκιο, αν θα ζήσει καλύτερα από τους γονείς του. Αν δεν του δείξεις τη σύνδεση, απλώς δεν θα τον ενδιαφέρει. Όχι επειδή είναι ανεύθυνος, αλλά επειδή είναι ρεαλιστής.
Η ειρωνεία είναι ότι η Gen Z είναι ίσως η πιο πολιτικοποιημένη γενιά των τελευταίων δεκαετιών. Απλώς όχι με τον τρόπο που θα ήθελαν τα κράτη. Νοιάζεται για δικαιώματα, για διεθνή ζητήματα, για πολέμους, για την Παλαιστίνη, για την Ουκρανία, για το τι σημαίνει «Δύση» και τι σημαίνει «ουδετερότητα». Αλλά όλο αυτό το κάνει μέσα από TikTok, memes, threads, influencers και όχι από ανακοινώσεις υπουργείων.
Και εδώ ξεκινά το χάσμα.
Η ελληνική διπλωματία συνεχίζει να μιλάει σαν να απευθύνεται σε ανθρώπους που διαβάζουν εφημερίδα το πρωί και βλέπουν δελτίο ειδήσεων το βράδυ. Η Gen Z, όμως, ενημερώνεται αποσπασματικά, γρήγορα, με εικόνα και συναίσθημα. Αν δεν της εξηγήσεις το «γιατί», δε θα μπει καν στον κόπο να μάθει το «τι».
Δεν χρειάζεται η εξωτερική πολιτική να γίνει TikTok. Χρειάζεται, όμως, να σταματήσει να είναι ένα κλειστό κλαμπ. Όταν οι αποφάσεις παρουσιάζονται ως αυτονόητες, χωρίς αφήγηση, χωρίς ανθρώπινη διάσταση, χωρίς σύνδεση με την πραγματική ζωή, τότε δημιουργείται καχυποψία. Και η Gen Z είναι εξαιρετικά καχύποπτη με ό,τι δεν καταλαβαίνει.
Γιατί να εμπιστευτείς κάτι που δεν σου μιλάει; Γιατί να στηρίξεις μια στρατηγική που δε σου εξηγεί τι κερδίζεις; Γιατί να νιώσεις «εθνικό συμφέρον» όταν δεν είσαι σίγουρος ότι έχεις καν προσωπικό μέλλον;
Η Gen Z βρήκε νέο τρόπο να σε προσβάλει: λέγεται choppelganger
Η ελληνική διπλωματία δεν είναι uncool. Δεν είναι cringe. Είναι απλώς αόρατη. Και αυτό είναι το χειρότερο δυνατό positioning για μια γενιά που έχει μάθει να σκρολάρει ό,τι δεν της τραβάει την προσοχή μέσα σε τρία δευτερόλεπτα. Το πρόβλημα δεν είναι η σοβαρότητα. Η διπλωματία οφείλει να είναι σοβαρή. Το πρόβλημα είναι η απουσία αφήγησης. Γιατί η Gen Z δε λειτουργεί με δεδομένα, αλλά με ιστορίες. Με νόημα. Με σύνδεση. Αν δεν της δείξεις πώς μια διεθνής συμφωνία επηρεάζει το ταξίδι της, τη δουλειά της, την ασφάλειά της, τις σπουδές της, απλώς δε θα τη θεωρήσει δική της υπόθεση.
Και εδώ υπάρχει και κάτι πιο βαθύ. Η Gen Z έχει μεγαλώσει βλέποντας θεσμούς να αποτυγχάνουν. Τράπεζες, κυβερνήσεις, ΜΜΕ. Δε δίνει εύκολα εμπιστοσύνη. Θέλει διαφάνεια, όχι αυθεντία. Εξήγηση, όχι επιβολή. Όταν της λες «έτσι είναι», το ακούει ως «δε μας νοιάζει αν καταλαβαίνεις».
Δε ζητάει να συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις. Ζητάει να καταλαβαίνει το πλαίσιο. Να νιώθει ότι κάποιος μιλάει και για εκείνη, όχι μόνο για τις αγορές, τους συμμάχους και τους εταίρους. Αν η ελληνική διπλωματία συνεχίσει να απευθύνεται μόνο στους ήδη μυημένους, τότε χάνει τη γενιά που σε λίγα χρόνια θα ψηφίζει, θα μεταναστεύει, θα εκπροσωπεί τη χώρα στο εξωτερικό. Και τότε το πρόβλημα δε θα είναι επικοινωνιακό. Θα είναι πολιτικό.
Γιατί οι νέοι δεν είναι απολιτίκ. Είναι απλώς κουρασμένοι από λόγια που δεν τους περιλαμβάνουν. Αν θες να τους κερδίσεις, δεν χρειάζεσαι hashtags και emojis. Χρειάζεσαι ειλικρίνεια, σαφήνεια και το θάρρος να πεις: «Αυτό κάνουμε. Αυτό ρισκάρουμε. Αυτό κερδίζουμε. Και αυτό σας αφορά».
Μέχρι τότε, η ελληνική διπλωματία θα συνεχίσει να λειτουργεί σωστά, αλλά να μην τη βλέπει κανείς κάτω των 30. Και σε έναν κόσμο όπου η εικόνα είναι δύναμη, το να είσαι αόρατος δεν είναι ουδετερότητα. Είναι ήττα.
