Τους λένε «αγχαζαντέχ». Ο όρος ακούγεται σχεδόν αθώος, αλλά στην πραγματικότητα είναι η πιο ωμή περιγραφή της απόλυτης ηθικής χρεοκοπίας ενός καθεστώτος. Είναι τα παιδιά της εξουσίας. Τα παιδιά των μουλάδων, των στρατηγών, των υπουργών, των ανθρώπων που αποφασίζουν ποιος θα ζήσει, ποιος θα φυλακιστεί και ποιος θα εκτελεστεί στο Ιράν. Και ενώ στους δρόμους της Τεχεράνης, της Μαχαμπάντ και του Σαναντάζ χύνεται αίμα, εκείνα ανεβάζουν stories από ιδιωτικά τζετ, supercars και σουίτες πέντε αστέρων.
Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι ζουν πλούσια. Πλούσιοι υπάρχουν παντού. Το πρόβλημα είναι η πρόκληση. Η επίδειξη. Το θράσος. Είναι το γεγονός ότι την ώρα που μια ολόκληρη κοινωνία ασφυκτιά, βασανίζεται και θρηνεί νεκρούς επειδή τόλμησε να φωνάξει «φτάνει», κάποιοι άλλοι κάνουν unboxing επώνυμες τσάντες που κοστίζουν όσο δέκα μισθοί ενός Ιρανού εργαζόμενου, αν όχι περισσότερο.
Το ιρανικό καθεστώς έχει χτίσει ένα αφήγημα ηθικής αυστηρότητας, θρησκευτικής αγνότητας και αντι δυτικού φρονήματος. Μιλά για θυσία, για αντίσταση, για αξιοπρέπεια απέναντι στον «Μεγάλο Σατανά». Και την ίδια στιγμή, τα παιδιά του σπουδάζουν στην Οξφόρδη, ζουν στη Βιέννη, κάνουν μπίζνες στο Ντουμπάι, ανοίγουν σαμπάνιες στην Ίμπιζα και ποζάρουν μισόγυμνα σε γιοτ. Αν αυτό δεν είναι πολιτική σχιζοφρένεια, τότε τι είναι;
Οι «αγχαζαντέχ» δεν είναι απλώς κακομαθημένα πλουσιόπαιδα. Είναι το πιο ξεκάθαρο σύμπτωμα ενός συστήματος που λειτουργεί αποκλειστικά υπέρ των λίγων. Είναι το προϊόν μιας εξουσίας που δεν λογοδοτεί σε κανέναν και δεν νιώθει την ανάγκη ούτε καν να προσποιηθεί ότι νοιάζεται. Γιατί όταν ανεβάζεις φωτογραφία από Ferrari την ώρα που συμπατριώτες σου θάβουν τα παιδιά τους, δεν είσαι απλώς αδιάφορος. Είσαι κυνικός.
Και αυτός ο κυνισμός είναι που εξοργίζει: ειδικά την Gen Z του Ιράν. Μια γενιά που μεγάλωσε με VPN, Instagram και TikTok. Μια γενιά που βλέπει τα πάντα. Που συγκρίνει. Που καταλαβαίνει ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι κυρώσεις ή η «κακή Δύση», αλλά ένα εσωτερικό σύστημα διαφθοράς που έχει μετατρέψει τη χώρα σε ιδιωτικό ΑΤΜ για τις οικογένειες της εξουσίας.
Γιατί ας είμαστε ειλικρινείς: οι κυρώσεις δεν ισχύουν για όλους το ίδιο. Δεν ισχύουν για τα παιδιά των στρατηγών που κάνουν ναυτιλιακές μπίζνες. Δεν ισχύουν για τους συγγενείς του ανώτατου ηγέτη που ζουν άνετα στη Βρετανία και τη Γαλλία. Δεν ισχύουν για όσους ξέρουν πώς να παρακάμπτουν το σύστημα, γιατί το σύστημα είναι δικό τους.
Το πιο προσβλητικό όμως δεν είναι καν ο πλούτος. Είναι η ατιμωρησία. Το ότι αυτοί οι άνθρωποι δε φοβούνται. Δε φοβούνται να προκαλέσουν, δε φοβούνται να κοροϊδέψουν, δε φοβούνται να ανεβάσουν βίντεο με πάρτι και ημίγυμνα μοντέλα ενώ στο Ιράν γυναίκες δολοφονούνται επειδή δεν φόρεσαν «σωστά» τη μαντίλα τους. Αυτό δείχνει ένα πράγμα: ότι αισθάνονται άτρωτοι.
Και ίσως για πρώτη φορά, αυτό το αίσθημα ατρωσίας να ραγίζει. Όχι επειδή το καθεστώς απειλείται άμεσα. Όχι ακόμη. Αλλά επειδή η εικόνα έχει σπάσει. Το αφήγημα έχει καταρρεύσει. Δεν μπορείς να μιλάς για ηθική όταν ο γιος σου κάνει rave πάρτι στην Ευρώπη. Δεν μπορείς να μιλάς για θυσία όταν η κόρη σου φοράει ρούχα που κοστίζουν όσο ένα ετήσιο εισόδημα. Δεν μπορείς να ζητάς υπομονή από τον λαό όταν η οικογένειά σου ζει σαν να μην υπάρχει καμία κρίση.
Αυτό που συμβαίνει σήμερα στο Ιράν δεν είναι απλώς πολιτική καταστολή. Είναι ταξικός πόλεμος. Είναι η ωμή σύγκρουση ανάμεσα σε μια προνομιούχα κάστα και μια κοινωνία που δεν αντέχει άλλο. Και οι «αγχαζαντέχ» είναι το πιο εύκολο, αλλά και το πιο εκρηκτικό σύμβολο αυτής της σύγκρουσης.
Γιατί μπορείς να φυλακίσεις διαδηλωτές. Μπορείς να φιμώσεις δημοσιογράφους. Μπορείς να κόψεις το ίντερνετ. Δεν μπορείς όμως να σβήσεις τη μνήμη. Και δεν μπορείς να πείσεις μια νέα γενιά ότι αυτό που βλέπει με τα μάτια της δεν είναι πραγματικό.
Το Instagram των παιδιών της ιρανικής ελίτ λειτουργεί σήμερα σαν άτυπο κατηγορητήριο. Κάθε story, κάθε post, κάθε επίδειξη πλούτου είναι μια σφαλιάρα σε όσους παλεύουν για επιβίωση. Και όσο περισσότερο προκαλούν, τόσο περισσότερο αποκαλύπτονται.
Ίσως τελικά αυτό να είναι το μεγαλύτερο τους λάθος. Όχι ότι πλούτισαν. Αλλά ότι πίστεψαν πως μπορούν να το κάνουν χωρίς συνέπειες. Σ’ έναν κόσμο όπου όλα καταγράφονται, όλα μοιράζονται και τίποτα δεν ξεχνιέται.
Γιατί τα καθεστώτα πέφτουν με πολλούς τρόπους. Και μερικές φορές, δεν τα ρίχνουν μόνο οι διαδηλώσεις. Τα ρίχνει και η αλαζονεία των ίδιων τους των παιδιών.
