Η Gen Z είναι η πρώτη γενιά που μεγάλωσε μέσα στο internet. Smartphones από το γυμνάσιο, social media πριν καν μάθουν τι σημαίνει «αποσύνδεση» και μια ζωή που εξελίσσεται μπροστά σε μια οθόνη. Κι όμως, οι έρευνες δείχνουν κάτι παράδοξο: όσο πιο εξοικειωμένοι είναι με την τεχνολογία, τόσο περισσότερο άγχος φαίνεται να τους προκαλεί.
Τα τελευταία χρόνια, ψυχολόγοι και ερευνητές συνδέουν όλο και πιο ξεκάθαρα τη συνεχή χρήση των social media με αυξημένα επίπεδα στρες και άγχους, ειδικά στους νεότερους. Και δεν μιλάμε απλώς για «κακή διάθεση», αλλά για επιπτώσεις που αγγίζουν ακόμη και την ανάπτυξη του εγκεφάλου από την εφηβεία.
Gen Z: η γενιά με τα υψηλότερα επίπεδα άγχους
Σύμφωνα με στοιχεία των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ (NIH), πάνω από 40 εκατομμύρια ενήλικες (περίπου το 19%) ζουν με κάποια μορφή αγχώδους διαταραχής. Ωστόσο, μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Adult Development δείχνει ότι το πρόβλημα είναι εντονότερο στους νέους.
Η διαρκής online παρουσία έχει συσχετιστεί με:
- υπερβολική κοινωνική σύγκριση
- διαταραγμένο ύπνο
- κατακερματισμένη προσοχή
- αυξημένη έκθεση σε cyberbullying
Όλοι αυτοί οι παράγοντες αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης άγχους. Και το χρόνιο άγχος δεν είναι αθώο: συνδέεται με εξασθένηση του ανοσοποιητικού, αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο και μειωμένη γνωστική απόδοση. Με τον χρόνο, οι επιπτώσεις αυτές μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρότερα προβλήματα υγείας.
Τι έδειξε η έρευνα
Σε αμερικανική έρευνα με 500 ενήλικες, οι συμμετέχοντες αξιολογήθηκαν για γενικευμένη αγχώδη διαταραχή και κλήθηκαν να απαντήσουν πόσο έντονα βίωσαν συμπτώματα άγχους τις τελευταίες δύο εβδομάδες (ανησυχία, ευερεθιστότητα, φόβο κ.ά.).
Πώς να διαβάζεις τα μηνύματα στο Instagram χωρίς να φαίνεται
Παράλληλα, δήλωσαν πόσο χρόνο περνούν στα social media και πώς αισθάνονται κατά τη χρήση τους.
Τα ευρήματα ήταν αποκαλυπτικά:
- περίπου 1 στους 5 εμφάνιζε μέτριο έως σοβαρό άγχος
- το 18,6% είχε τουλάχιστον μέτρια συμπτώματα, με σχεδόν τους μισούς να φτάνουν σε σοβαρό επίπεδο
- η Gen Z (18–27 ετών) εμφάνισε τα υψηλότερα επίπεδα άγχους με διαφορά
- ακολούθησαν οι Millennials, η Gen X και οι Baby Boomers
Social media: δεν είναι μόνο ο χρόνος, αλλά και ο λόγος χρήσης
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι όσο αυξάνεται ο χρόνος στα social media, τόσο αυξάνεται και το άγχος. Όσοι δεν χρησιμοποιούσαν καθόλου social media είχαν τα χαμηλότερα επίπεδα.
Όμως δεν παίζει ρόλο μόνο το πόσο, αλλά και το γιατί.
- Χαμηλότερο άγχος εμφάνισαν όσοι χρησιμοποιούσαν τα social media για να επικοινωνούν με φίλους και οικογένεια
- Υψηλότερο άγχος είχαν όσοι τα χρησιμοποιούσαν για ενημέρωση γύρω από trends, pop culture, θέματα υγείας και ομορφιάς
Κομβικό ρόλο έπαιξε και το FOMO (Fear Of Missing Out). Όσοι δήλωσαν ότι φοβούνται πως «χάνουν κάτι», παρουσίασαν πολύ υψηλότερα σκορ άγχους.
Πώς το TikTok άλλαξε τον τρόπο που φροντίζουν οι άντρες τον εαυτό τους
Μπορεί να μειωθεί το άγχος αν μειωθεί η χρήση;
Τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι το άγχος της Gen Z σχετίζεται άμεσα με την υπερβολική έκθεση σε περιβάλλοντα κοινωνικής σύγκρισης και πληροφοριακής υπερφόρτωσης. Τα social media δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας, αλλά φαίνεται πως παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Πιθανές πρακτικές λύσεις που προτείνουν οι ειδικοί:
- όριο 30 λεπτών την ημέρα στα social media
- ένα διάλειμμα ενός μήνα από πλατφόρμες
- αναζήτηση υποστήριξης από ειδικό ψυχικής υγείας, όταν χρειάζεται
Η μετριοπάθεια και όχι η πλήρης αποχή φαίνεται να είναι το πρώτο και πιο ρεαλιστικό βήμα για τη μείωση του άγχους στους νέους. Γιατί τελικά, το να είσαι συνεχώς online δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είσαι και καλά.
